Ik kan het niet laten om een ietwat uitgebreidere reactie te geven op het verloop van het formatieproces. Dat komt, omdat ik het proces zoals dat door een aantal fractieleiders wordt uitgelegd, niet vertrouw. Sterker, voor de bühne worden uitspraken gedaan, maar in de praktijk wordt daaraan geen vervolg gegeven. Anders gezegd: bij de woorden wordt de daad gemist.
Neem bijvoorbeeld de mogelijkheid van een rechts kabinet van VVD-PVV-CDA. De reactie van Rutte: heeft de voorkeur (hoewel ook een nationaal kabinet zijn voorkeur heeft). Verhagen: eerst moeten VVD-PVV het eens worden op hoofdlijnen, met name de rechtstatelijke punten. Wilders: niet in onderhandeling met een lege stoel van het CDA. Rutte legt daarop de schuld bij Wilders, omdat hij niet met Rutte wil onderhandelen. Andere commentatoren hebben er al op gewezen dat het absurd is van een partij te verlangen tweemaal achtereen onderhandelingen te voeren. Het gevolg is namelijk dat Wilders tweemaal concessies mag doen.
Let wel: als Wilders tweemaal die mogelijkheid krijgt! Want met de huidige houding van Verhagen kan ik me het volgende heel goed voorstellen: dat het CDA een akkoord van VVD-PVV gewoon afschiet, om welke reden dan ook. Dan heeft het CDA namelijk twee vliegen in één klap. De PVV heeft een aantal punten ingeleverd, en - dat maakt de eerste vlieg interessant - de PVV zal daarvoor in ruil geen regeringsverantwoordelijkheid krijgen.
Met deze houding van de hoofdrolspelers ten opzichte van een rechts kabinet, ben ik er niet meer van overtuigd dat er de wil is om een rechts kabinet te vormen. In mijn optiek treft Wilders geen blaam in het formatieproces. Het is niet meer dan logisch dat hij de 'uitgestoken' hand van Rutte niet accepteert, als de hand van Verhagen ontbreekt. De kiezer is niet blind. Wilders zal beloond worden door de rechtse VVD- en CDA-kiezers, die de moves van Rutte en Verhagen met onbegrip gadeslaan.
Welk kabinet verwacht ik dan? Als er al een kabinet komt, dan verwacht ik dat het een VVD-PvdA-CDA kabinet wordt. Een aanvulling met zowel GL als D66 acht ik onwaarschijnlijk, hoewel ik niet uitsluit dat een van deze partijen aanschuift.
Een voorwaarde voor verkiezingswinst - waar de partijen helaas teveel op gefocust zijn - is een degelijk coalitieakkoord. Gezien de huidige opstelling van de fractieleiders, denk ik dat een akkoord van deze coalitie niet veel oplevert. Althans, niet zoveel dat de kiezer hier blij van wordt. Er zal geen duidelijke richting aangegeven worden, de gewenste leiding zal ontbreken.
Het voordeel van een nationaal kabinet is de Eerste Kamermeerderheid. Toch is dit een minimaal voordeel, omdat het voor de hand ligt dat de coalitiepartijen flink zullen inleveren bij de volgende Statenverkiezingen - niet in het minst het CDA.
Dan nog het Paarsplus kabinet. Ik vermoed dat Rutte in ruil voor deze optie een nationaal kabinet met D66 of GL accepteert. Want de VVD, omringd door drie linkse partijen, zal het imago ten opzichte van de PVV afbreuk doen. Bovendien verwacht ik, evenals bij het nationale kabinet, dat de Statenverkiezingen niet gunstig uit zullen pakken voor deze coalitie. De minderheid in de Eerste Kamer zal een chronisch mankement zijn voor deze combinatie.
Is de houding van de fractieleiders dan niet begrijpelijk? Ja, maar volstrekt onwenselijk. De houding van Verhagen en Rutte in het formatiedebat van deze week, was doorgestoken kaart. De schuld bij Wilders leggen, terwijl de wil niet aanwezig is om eerlijk (gedrieën) met Wilders te onderhandelen. Vragen over de rechtstaat via de VVD proberen op te lossen, is een zwaktebod. Als Wilders niet wil toegeven op kernpunten voor Verhagen, dan is de tijd rijp om tot dit soort uitspraken te komen. De houding van andere fractieleiders is ook begrijpelijk: de kiezer kijkt mee. Maar zij vergeten één ding: Wilders heeft al zovaak als eenling in debatten gestaan en desondanks heeft hij tweemaal een stevige verkiezingswinst binnengehaald.
Ter afsluiting heb ik een advies aan Wilders: zet alles op alles om volledig deel te nemen aan de Statenverkiezingen. Op die manier kan hij het de coalitie knap lastig maken.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten